Co rozporządzenie mówi o temperaturze ciepłej wody
Wartości temperatury dla ciepłej wody w kontekście Legionelli podaje załącznik 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2026 poz. 748), w uwadze 2. Rozporządzenie obowiązuje od 24 czerwca 2026 r.
| Miejsce | Wartość | Uwaga |
|---|---|---|
| Każdy punkt czerpalny | co najmniej 55 °C | zalecenie („powinna”) |
| Wypływ z urządzeń do przygotowania ciepłej wody | co najmniej 60 °C | zalecenie |
| Zawory mieszające, punkty czerpalne (obiekty dla dzieci i osób niepełnosprawnych) | ograniczenie do 43 °C | woda zasilająca zawory co najmniej 55 °C |
| Zawory mieszające, głowice prysznicowe (te same obiekty) | ograniczenie do 38 °C | j.w. |
Przepis użyto w formie „powinna”, a nie „musi”. Z tego powodu należy rozdzielić dwa pytania. Pierwsze: czy liczby te mają charakter wiążący? Drugie: czy nieosiągnięcie 55 °C w punkcie czerpalnym może uzasadniać decyzję PPIS na podstawie art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej? Tekst na żadne z nich nie odpowiada wprost, więc obie kwestie należy potwierdzić w PPIS. Do czasu wyjaśnienia rozsądnie jest traktować 55 i 60 °C jak cel projektowy i eksploatacyjny, a odstępstwa uzasadniać pisemnie (np. w ocenie ryzyka).
Pomiar temperatury jest obowiązkowy przy pobieraniu próbek
Zalecenie dotyczące wartości nie zwalnia z pomiaru. Zgodnie z § 7 ust. 5 rozporządzenia 748 przy każdym pobraniu próbki do badań Legionelli mierzy się temperaturę wody i podaje informację o metodzie dezynfekcji. Dane te są częścią dokumentacji próbki. Jeżeli więc w sprawozdaniu lub protokole pobrania brakuje temperatury, może brakować elementu wymaganego przez przepis. Warto ustalić z laboratorium, że protokół pobrania zawiera temperaturę, godzinę i opis punktu.
Rozporządzenie nie określa, po jakim czasie od odkręcenia kranu mierzy się temperaturę, jak często mierzy się ją poza pobieraniem próbek ani w ilu punktach. To zagadnienia procedury własnej obiektu; poniżej proponujemy rozwiązanie, które nie jest wymogiem.
Punkty pobierania próbek jako punkty kontroli temperatury
Rozporządzenie wskazuje punkty, z których pobiera się próbki do badań Legionelli (§ 7 ust. 1 do 4):
- najdalszy od podgrzewacza punkt czerpalny na każdym pionie,
- wypływ z podgrzewacza lub najbliższy punkt czerpalny,
- powrót cyrkulacji,
- punkty reprezentatywne dla systemu,
- punkty dodatkowe wynikające z oceny ryzyka.
Naturalne jest, by w tych samych miejscach prowadzić pomiary temperatury poza badaniami. Daje to spójny zestaw: wypływ z urządzeń (cel 60 °C), powrót cyrkulacji (informacja o utrzymaniu temperatury w obiegu) i punkt najdalszy (cel 55 °C). Dodaj do nich rzadko używane punkty (np. prysznice w pomieszczeniach technicznych lub zapasowych), bo to tam woda najczęściej stoi.
Sam pomiar wykonuje się po ustabilizowaniu temperatury strumienia, który wypływa z punktu, i zapisuje się czas odkręcenia i odczytu. Dwa pomiary w tym samym punkcie, wykonane po 5 sekundach i po 2 minutach, mogą różnić się o kilkanaście stopni, więc liczba bez opisu warunków niczego nie dowodzi.
Zawory mieszające: dlaczego woda zasilająca ma mieć co najmniej 55 °C
Zawory mieszające w obiektach dla dzieci i osób niepełnosprawnych ograniczają temperaturę w punkcie czerpalnym do 43 °C, a w głowicach prysznicowych do 38 °C. Tę bezpieczną temperaturę uzyskuje się, mieszając gorącą wodę z zimną. Rozporządzenie zaleca, aby woda zasilająca zawory miała co najmniej 55 °C, bo mieszanie dzieje się przy samym punkcie, a odcinek przed zaworem pozostaje gorący.
Przykład obliczenia: zakładamy gorącą wodę 55 °C i zimną 12 °C. Udział gorącej wody w mieszaninie 38 °C wynosi (38 − 12) / (55 − 12) = 26 / 43, czyli ok. 60%. Dla 43 °C udział ten wynosi (43 − 12) / (55 − 12) = 31 / 43, czyli ok. 72%. Obniżenie temperatury zasilania poniżej 55 °C zwiększa potrzebny udział gorącej wody, ale przede wszystkim oznacza, że odcinek przed zaworem stoi w zakresie sprzyjającym rozwojowi bakterii. Wartości 12 °C dla zimnej wody to założenie przykładowe, w obiekcie należy użyć rzeczywistego pomiaru.
Dlaczego temperatura w ogóle ma znaczenie
Legionella najintensywniej namnaża się w ciepłej wodzie o temperaturze rzędu 25 do 45 °C, a w wodzie powyżej 55 do 60 °C jej liczba szybko spada. Są to ogólne dane z literatury, nie wartości z przepisów. Ustawa wymienia kontrolę temperatury jako jeden ze środków kontroli ryzyka obok minimalizacji stagnacji, regularnego płukania, czyszczenia urządzeń do podgrzewania wody i kontroli stężenia środków dezynfekcyjnych (art. 4m ust. 1 pkt 5, Dz.U. 2026 poz. 605). Pierwszą informację dla PPIS o podjętych działaniach przekazuje się do 30 czerwca 2028 r. (art. 8 ustawy zmieniającej).
Wynik pomiaru temperatury nie zastępuje badania. Cykl badań Legionelli w obiektach priorytetowych wynika z załącznika 5 (zwykle po roku, a po dwóch kolejnych wynikach poniżej 1000 jtk/l po trzech latach) i nie zależy od tego, że temperatura w instalacji wyglądała dobrze. Szczegóły w artykule o tym, kiedy badać Legionellę w ciepłej wodzie.
Czego nie wolno cytować jako źródła temperatur
Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. 2002 poz. 690, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225), według bazy ELI Sejmu jest uznane za uchylone z dniem 21 września 2026 r. Następcy w bazie nie znaleziono. W źródłach wtórnych pojawia się wzmianka o okresie przejściowym wynikającym z art. 102a Prawa budowlanego, ale nie sprawdziliśmy jej w tekście ustawy. Dlatego nie powołuj się na to rozporządzenie jako na źródło wymaganej temperatury; w dokumentacji użyj załącznika 5 do rozporządzenia 748, a kwestię przepisów budowlanych skonsultuj z projektantem lub prawnikiem.
Rozporządzenie o wodzie na pływalniach (Dz.U. 2022 poz. 1230) nie ustala natomiast dopuszczalnej temperatury ciepłej wody ani wody w nieckach. Wymaga wyłącznie rejestracji temperatury wody w niecce nie rzadziej niż co 4 godziny (§ 3 ust. 1 pkt 2 lit. a). Natryski w pływalni podlegają jednak limitom Legionelli z tego rozporządzenia (poniżej 100 jtk/100 ml).
Jak prowadzić pomiary w praktyce
Poniższy układ jest rekomendacją, nie wymogiem prawa.
| Punkt | Cel | Częstotliwość (propozycja) |
|---|---|---|
| Wypływ z podgrzewacza | 60 °C lub więcej | codziennie lub z automatyki z zapisem |
| Powrót cyrkulacji | zapis trendu; spadek względem wypływu sygnalizuje problem z obiegiem | tygodniowo |
| Najdalszy punkt na pionie | 55 °C lub więcej | miesięcznie i przy każdym pobraniu próbki |
| Rzadko używane punkty | 55 °C lub więcej po spłukaniu | miesięcznie |
W razie odchylenia wpisuje się godzinę, wartość, przyczynę i działanie (regulacja zaworów równoważących, izolacja, zmiana nastawy, spłukanie), a po korekcie wynik pomiaru kontrolnego. Zwiększając nastawy temperatury, trzeba równocześnie sprawdzić zabezpieczenia przed oparzeniem, szczególnie tam, gdzie przebywają dzieci, osoby starsze lub niepełnosprawne.
Przy dłuższym wyłączeniu systemu i ponownym uruchomieniu postępowanie obejmuje także dezynfekcję: uwaga 1 do załącznika 5 mówi o dezynfekcji po przerwie dłuższej niż miesiąc; szczegóły w artykule o dezynfekcji instalacji ciepłej wody.
Źródła prawne
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Dz.U. 2026 poz. 748 (§ 7; zał. 5, uwagi 1 i 2).
- Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 605 (art. 4j, art. 4m; art. 8).
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1230 (§ 3 ust. 1 pkt 2 lit. a).
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz.U. 2002 poz. 690, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225 (podano wyłącznie jako akt, którego nie należy cytować, patrz wyżej).
Ten tekst nie jest poradą prawną. Opisuje przepisy według stanu na 31 października 2026 r.; kwalifikację obiektu jako priorytetowego i charakter zaleceń oznaczonych słowem „powinna” należy potwierdzić w PPIS lub u prawnika.