Jakie przepisy dotyczą dezynfekcji instalacji ciepłej wody
Od 24 czerwca 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2026 poz. 748), które zastąpiło rozporządzenie z 7 grudnia 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 2294). Jego podstawą jest ustawa z dnia 13 marca 2026 r. zmieniająca ustawę o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę (Dz.U. 2026 poz. 605), w mocy od 21 maja 2026 r., która wprowadziła pojęcie obiektu priorytetowego, obowiązek oceny ryzyka w wewnętrznej instalacji wodociągowej oraz badania Legionelli w ciepłej wodzie.
W przypadku pływalni dochodzi drugi akt: rozporządzenie o wodzie na pływalniach (Dz.U. 2022 poz. 1230). Obejmuje ono natryski, w których Legionellę bada się osobno (zał. 1 przypis 5; zał. 3 B). Dezynfekcja instalacji ciepłej wody może więc wynikać z jednego lub z obu aktów.
Na początku trzeba wyjaśnić jedną niepewność: przepisy nie rozstrzygają jednoznacznie, czy typowy basen, SPA lub pływalnia hotelowa jest obiektem priorytetowym (art. 4j ustawy). Kryterium to obiekt niemieszkalny, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą. Ocena ryzyka z badaniami Legionelli w ciepłej wodzie obejmuje m.in. obiekty zakwaterowania (hotele, motele, pensjonaty, ośrodki turystyczno-wypoczynkowe, kempingi) oraz budynki użyteczności publicznej, w których podczas użytkowania instalacji powstaje aerozol wodny. To, czy konkretny basen się w to wpisuje, należy potwierdzić w PPIS. Niezależnie od tego wynik powyżej limitu w natryskach pływalni wymaga reakcji na podstawie rozporządzenia o pływalniach.
Kiedy dezynfekcja „powinna zostać podjęta zawsze”
Załącznik 5 rozporządzenia 748, w uwadze 1, wymienia sytuacje, w których dezynfekcja (termiczna lub chemiczna) powinna zostać podjęta zawsze:
- po wyłączeniu systemu na dłużej niż miesiąc,
- po wymianie części systemu lub po pracach konserwacyjnych,
- w miejscu, gdzie stwierdzono zachorowanie na legionelozę lub w razie epidemii.
Ta sama uwaga stwierdza, że wszystkie działania powinny być udokumentowane. W obu zdaniach użyto formy „powinna”. Czy jest to obowiązek wprost, czy zalecenie, tekst nie przesądza. W praktyce bezpieczniej traktować ją jak obowiązek, zwłaszcza że o ewentualnej decyzji naprawczej PPIS decydują art. 27 ustawy o PIS i okoliczności sprawy. Jeśli jednak rozstrzygnięcie ma znaczenie w konkretnej sprawie, należy zasięgnąć opinii prawnika.
Dla natrysków w pływalni analogiczna uwaga w zał. 3 B rozporządzenia 1230 wskazuje dezynfekcję po przerwie w użytkowaniu dłuższej niż miesiąc oraz po zmianie systemu.
Poziomy wyniku i wymagane działania
Rozporządzenie 748 posługuje się jednostką jtk/litr, a nie jtk/100 ml. Przelicznik: 1000 jtk/l odpowiada 100 jtk/100 ml. Limit parametryczny to poniżej 1000 jtk/l; w obiektach ochrony zdrowia z pacjentami z obniżoną odpornością poniżej 50 jtk/l (zał. 1 część E).
| Poziom | Wynik (jtk/l) | Działanie | Kolejne badanie |
|---|---|---|---|
| Niski | poniżej 1000 | bez działań; przy wyniku 50 lub więcej w jednej próbce sprawdzić stężenie środka dezynfekującego i temperaturę | po 1 roku |
| Średni | od 1000 do poniżej 10 000 | przegląd techniczny, weryfikacja ustawień (dezynfekcja, temperatura), w razie potrzeby korekta | do 4 tygodni; po potwierdzeniu poziomu niskiego co 3 miesiące |
| Wysoki | od 10 000 do poniżej 100 000 | wyłączyć natryski i urządzenia wytwarzające aerozol; przegląd, czyszczenie i dezynfekcja | 1 tydzień po czyszczeniu i dezynfekcji; po potwierdzeniu poziomu niskiego co 3 miesiące |
| Bardzo wysoki | 100 000 i więcej | jak przy poziomie wysokim, niezwłocznie | jak wyżej |
Przypisy do tabeli doprecyzowują, że przy większości próbek dodatnich instalacja mogła zostać skolonizowana oraz że czyszczenie i dezynfekcję powtarza się do potwierdzenia poziomu niskiego. Po dwóch kolejnych wynikach z odstępem 3 miesięcy poniżej 1000 jtk/l kolejne badanie wykonuje się po roku, a przy wyniku poniżej 50 po pół roku. Jeśli po poziomie średnim wynik znów jest co najmniej średni, tabela wymaga działań ograniczających Legionellę, czyszczenia i dezynfekcji, wyeliminowania stagnacji i badania po tygodniu.
Czego rozporządzenie 748 nie określa
W treści rozporządzenia 748 nie ma parametrów dezynfekcji: stężeń środków, czasu kontaktu ani temperatury i czasu utrzymywania dla dezynfekcji termicznej. Nie ma też obowiązku pisemnego informowania użytkowników przed dezynfekcją. Te elementy nie wynikają więc z przepisów, tylko z decyzji zarządzającego oraz dokumentacji instalacji i produktu.
Wnioski praktyczne:
- Parametry dezynfekcji termicznej (temperatura, czas, punkty kontrolne) ustala się z projektantem lub dostawcą instalacji. Wartości spotykane w poradnikach i ofertach nie są wymaganiem prawnym; nie przytaczaj ich jako „wymogu rozporządzenia”.
- Dezynfekcję chemiczną prowadzi się wyłącznie produktem dopuszczonym do tego zastosowania, w warunkach wskazanych w etykiecie, karcie charakterystyki i instrukcji producenta, z zakończeniem płukaniem do osiągnięcia stężenia wskazanego przez producenta.
- Przy dezynfekcji termicznej temperatura wody w instalacji przekracza zwykłą, więc ryzyko oparzeń jest realne. Zabezpieczenia i informowanie użytkowników (np. komunikat na kilka dni przed pracami i oznaczenie punktów) to dobra praktyka, nie wymóg rozporządzenia 748.
- Przed rozpoczęciem prac sprawdza się, czy zawory mieszające, zawory zwrotne i armatura są zgodne z planowaną metodą.
Ścieżka postępowania po wysokim wyniku
Poniższa kolejność wynika z tabeli w załączniku 5, uporządkowanej w kroki:
- Wyłączyć z użytkowania natryski i urządzenia wytwarzające aerozol.
- Wykonać przegląd techniczny: temperatura w obiegu, martwe odcinki, stagnacja, stan podgrzewaczy, stężenie środka dezynfekującego.
- Przeprowadzić czyszczenie i dezynfekcję.
- Pobrać próbkę kontrolną po tygodniu; powtarzać zabiegi do potwierdzenia poziomu niskiego (wyniku poniżej 1000 jtk/l).
- Przejść na badania co 3 miesiące do potwierdzenia stabilności.
- Powiadomić PPIS. Ustawa (art. 4k ust. 3 i 4) wymaga informacji o przyczynie, działaniach, terminach i weryfikacji skuteczności; rozporządzenie (§ 10) wskazuje, że informację o działaniach przekazuje się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni roboczych od otrzymania sprawozdania.
PPIS po zakończeniu działań może sam zbadać wodę na koszt właściciela lub zarządcy (art. 4k ustawy).
Natryski w pływalni i rozporządzenie 1230
Dla natrysków w pływalni obowiązuje osobna drabinka postępowania z załącznika 3 B rozporządzenia 1230. Próbki pobiera się co najmniej z 1 na 10 natrysków, a limit wynosi poniżej 100 jtk/100 ml (odpowiednik 1000 jtk/l).
| Wynik (jtk/100 ml) | Działanie według zał. 3 B (w skrócie) |
|---|---|
| do 100 | kolejne badanie po roku lub po trzech latach |
| ponad 100 do 1000 | badanie kontrolne po 4 tygodniach; jeśli wynik się nie poprawił, czyszczenie i dezynfekcja, następnie badanie po tygodniu i dalsze według tabeli |
| powyżej 1000 | czyszczenie i dezynfekcja, badanie po tygodniu, następnie co 3 miesiące do potwierdzenia poziomu niskiego |
Dwie uwagi. W załączniku 1 limit zapisano jako „poniżej 100”, a w załączniku 3 B wynik „do 100” zaliczono do poziomu niskiego, więc dla wyniku dokładnie 100 w 100 ml ostrożnie przyjmuje się odczyt ostrzejszy, czyli traktuje go jak przekroczenie. Rozporządzenie nie wskazuje też, ile kolejnych dobrych wyników uprawnia do wydłużenia odstępu do trzech lat; to trzeba uzgodnić z PPIS.
Przykład z praktyki organu: decyzja PPIS w Krakowie z 25 maja 2026 r. (Nr 298/2026) dotyczyła prysznica przy saunie w pływalni hotelowej z wynikiem powyżej 8000 jtk/100 ml. Inspektor nakazał wyłączenie prysznica, uzupełnienie i aktualizację komunikatu, przegląd techniczny, czyszczenie z dezynfekcją i badanie kontrolne w ciągu tygodnia od dezynfekcji, a część obowiązków (poza badaniem kontrolnym) nakazał wykonać natychmiast na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o PIS. Decyzja, wydana jeszcze na podstawie rozporządzenia z 2017 r. i rozporządzenia o pływalniach, pokazuje, że organ stosuje oba reżimy równolegle.
Co zapisać po dezynfekcji
Skoro przepisy mówią, że działania powinny być udokumentowane, ale nie podają formularza, w karcie zdarzenia warto mieć:
- przyczynę (wynik badania z numerem sprawozdania, przerwa, remont, zachorowanie),
- zakres (które odcinki, piętra, urządzenia),
- metodę (termiczna lub chemiczna) i parametry: temperatura, stężenie, czas, nazwa produktu,
- osobę lub firmę wykonującą,
- datę i wynik badania kontrolnego,
- datę przekazania informacji do PPIS, jeśli dotyczy.
Zgodnie z § 7 ust. 5 rozporządzenia 748 przy każdym pobraniu próbki odnotowuje się dodatkowo temperaturę wody i metodę dezynfekcji.
Źródła prawne
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Dz.U. 2026 poz. 748 (§ 7, § 10, § 19; zał. 1 część E; zał. 5, w tym uwaga 1).
- Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 605 (art. 4i do 4o ustawy z 7 czerwca 2001 r., Dz.U. 2024 poz. 757).
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1230 (zał. 1 przypis 5; zał. 3 B).
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, Dz.U. 2017 poz. 2294 (uchylone z dniem 24 czerwca 2026 r.; podano wyłącznie informacyjnie).
Ten tekst nie jest poradą prawną. Opisuje przepisy według stanu na 31 października 2026 r.; kwalifikację obiektu jako priorytetowego, charakter uwag oznaczonych słowem „powinna” oraz szczegóły postępowania po wyniku dodatnim należy potwierdzić w PPIS lub u prawnika.