Od 2026 roku polskie prawo wprowadziło pojęcie „obiektu priorytetowego”, czyli obiektu, którego właściciel lub zarządca musi ocenić ryzyko związane z wodą w wewnętrznej instalacji wodociągowej i badać ciepłą wodę na Legionellę. Zmiany wprowadziła ustawa z 13 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 605), w mocy od 21 maja 2026 r., oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2026 poz. 748), w mocy od 24 czerwca 2026 r.
Ten artykuł opisuje, co z tych aktów wynika dla obiektów takich jak pływalnie, SPA i hotele. Najważniejsze zastrzeżenie: czy konkretna pływalnia jest obiektem priorytetowym, nie jest w przepisach wprost rozstrzygnięte. Wyraźnie oznaczamy, które elementy są ustalone, a które wymagają potwierdzenia w PPIS lub GIS.
Definicja i kategorie
Zgodnie z art. 4j ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (w brzmieniu nadanym ustawą Dz.U. 2026 poz. 605) obiekt priorytetowy to obiekt niemieszkalny, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą, w szczególności budynek użyteczności publicznej lub przeznaczony do okresowego pobytu ludzi.
Ocena ryzyka obejmuje badania Legionelli w ciepłej wodzie w kilku kategoriach (art. 4j ust. 2 pkt 1):
- zakłady opieki zdrowotnej z pobytem stacjonarnym, w tym sanatoria,
- obiekty do czasowego zakwaterowania, jak hotele, motele, pensjonaty, ośrodki turystyczno-wczasowe i kempingi, a także zakłady karne i domy rencistów,
- budynki użyteczności publicznej, w których podczas użytkowania instalacji wodociągowych lub związanych z nimi urządzeń wytwarzany jest aerozol wodny.
Czy pływalnia jest obiektem priorytetowym
Tego przepisy nie mówią wprost. Pływalnia z ponad 50 osobami dziennie może być budynkiem użyteczności publicznej z aerozolem wodnym (prysznice, jacuzzi, dysze), co odpowiadałoby art. 4j ust. 2 pkt 1 lit. c. Basen w hotelu może natomiast wejść do kategorii obiektów zakwaterowania. Nie znaleźliśmy jednak definicji „budynku użyteczności publicznej”, która rozstrzygałaby, czy obejmuje obiekty sportowe. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych budynków, w którym takiej definicji można by szukać, według bazy ELI zostało uznane za uchylone 21 września 2026 r., a następcy w ELI nie znaleźliśmy.
Komunikatu GIS ani ministerstwa o obiektach priorytetowych nie udało się znaleźć w źródłach dostępnych dla tej analizy. Dlatego rekomendujemy zapytać w PPIS na piśmie, czy Twój obiekt został lub zostanie uznany za priorytetowy.
Ocena ryzyka
Właściciel lub zarządca obiektu priorytetowego sporządza pisemną ocenę ryzyka w wewnętrznym systemie wodociągowym. Ocenę przegląda lub aktualizuje co najmniej raz na 6 lat i przechowuje co najmniej 12 lat (art. 4i ust. 1–2, 6).
Ocenę wykonuje osoba spełniająca wymagania art. 4l: co najmniej 3 lata doświadczenia albo uprawnienia budowlane i wiedza o zarządzaniu ryzykiem, albo rzeczoznawca do spraw sanitarno-higienicznych. Ustawa wymaga też pełnej zdolności do czynności prawnych i braku skazania za wskazane w niej przestępstwa.
Ocenę przekazuje się PPIS co 6 lat do 30 czerwca (art. 4n ust. 1), a jej aktualizację w ciągu 30 dni. Pierwszy termin to 30 czerwca 2028 r., a dla obiektu oddanego do użytku po 30 czerwca 2028 r. 6 miesięcy od oddania (art. 9 ust. 1 i 7 ustawy zmieniającej).
Środki kontroli ryzyka
Art. 4m ust. 1 pkt 5 i ust. 3 wymienia środki: kontrolę temperatury, ograniczanie stagnacji, regularne płukanie, czyszczenie urządzeń do podgrzewania wody oraz kontrolę stężenia środków dezynfekcyjnych. Pierwsza informacja dla PPIS o podjętych działaniach przypada na 30 czerwca 2028 r. (art. 8 ustawy zmieniającej).
Badania Legionelli
Rozporządzenie 748 określa punkty poboru próbek (§ 7): najdalszy kran od podgrzewacza na każdej kondygnacji, wylot z podgrzewacza lub najbliższy kran, powrót cyrkulacji i punkty reprezentatywne dla instalacji, a dodatkowo miejsca wynikające z oceny ryzyka. Pobór próbek odbywa się według ISO 19458, cel „b”, a w badaniach epidemiologicznych cel „c”. Częścią każdej próby jest pomiar temperatury oraz ustalenie metody dezynfekcji. Metoda referencyjna to PN-EN ISO 11731 (zał. 4 A pkt 5).
Wartość parametryczna to poniżej 1000 jtk/l (rozporządzenie 748, zał. 1 część E), czyli 100 jtk/100 ml, a w obiektach opieki zdrowotnej z pacjentami z obniżoną odpornością poniżej 50 jtk/l. Pamiętaj, że jednostka to jtk na litr, nie na 100 ml.
Częstotliwość: co rok dla obiektów priorytetowych, a po dwóch kolejnych rocznych wynikach poniżej 1000 jtk/l co 3 lata. W obiektach opieki zdrowotnej z pacjentami o obniżonej odporności i aerozolem badania wykonuje się dwa razy w roku (zał. 5, lp. 1 i przypisy 3–4).
| Poziom | Wynik | Działanie według zał. 5 |
|---|---|---|
| Niski | poniżej 1000 jtk/l | Brak działań; jeśli w jednej próbce 50 jtk/l lub więcej, sprawdzić stężenie środka dezynfekcyjnego i temperaturę. Kolejne badanie po roku. |
| Średni | od 1000 do poniżej 10 000 jtk/l | Przegląd techniczny i przegląd przyjętych parametrów (stężenie środka dezynfekcyjnego, temperatura), w razie potrzeby korekta. Powtórne badanie do 4 tygodni; po potwierdzeniu poziomu niskiego co 3 miesiące. |
| Wysoki | od 10 000 do poniżej 100 000 jtk/l | Wyłączyć prysznice i urządzenia wytwarzające aerozol, wykonać czyszczenie i dezynfekcję. Badanie po tygodniu od działań. |
| Bardzo wysoki | 100 000 jtk/l i więcej | Jak wyżej, niezwłocznie. |
Załącznik zawiera przypis, że jeśli większość próbek jest dodatnia, system mógł zostać skolonizowany. Czyszczenie i dezynfekcję powtarza się do potwierdzenia poziomu niskiego. Przypisanie wartości do poszczególnych kolumn tabeli, zwłaszcza tam, gdzie podano dwie wartości (ogólną i dla opieki zdrowotnej), warto sprawdzić w pełnym tekście załącznika 5.
Sprawozdania i postępowanie przy przekroczeniu
Właściciel lub zarządca przekazuje PPIS wynik badania w terminie 7 dni roboczych od otrzymania sprawozdania z laboratorium, gdy nie ma przekroczenia. Gdy przekroczenie wystąpi, informuje o podjętych działaniach niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni roboczych (rozporządzenie 748, § 10 pkt 1–2). Jeśli wartość parametryczna nie jest spełniona, obiekt podejmuje działania, informuje PPIS o przyczynie, działaniach i terminach oraz sprawdza ich skuteczność. PPIS kontroluje sytuację, a po działaniach bada wodę na koszt właściciela lub zarządcy (art. 4k ust. 1, 3–5).
Zalecenia z załącznika 5
Uwaga 2 do załącznika 5 mówi, że temperatura „powinna” wynosić co najmniej 55 °C w każdym punkcie czerpalnym i co najmniej 60 °C na wyjściu z urządzenia grzewczego. Uwaga 1 stwierdza, że dezynfekcję termiczną lub chemiczną „powinno się” podjąć zawsze po wyłączeniu instalacji na ponad miesiąc, po zmianie jej części lub po robotach, a także tam, gdzie podejrzewa się lub potwierdzono legionelozę, i że działania należy udokumentować. Czy te sformułowania są wiążące, czy tylko zalecane, należy potwierdzić w PPIS. W przypadku legionelozy lub epidemii pobiera się też próbki wody zimnej (uwaga 3 i § 7 ust. 4).
Obiekty niebędące budynkami
Dla obiektu priorytetowego, który nie jest budynkiem, art. 4o wymienia tylko wybrane przepisy (m.in. art. 4k i część art. 4m). Art. 4i (ocena ryzyka) i art. 4n (jej przekazanie) wśród nich nie występują. Jednocześnie kary z art. 29 ust. 3c odnoszą się do „obiektu priorytetowego”. Jak to ułożyć dla odkrytej niecki, należy wyjaśnić z PPIS.
Kary
Za niewykonanie oceny ryzyka, jej aktualizacji lub przechowywania oraz niewykonywanie badań Legionelli czy niezłożenie sprawozdań może być wymierzona kara pieniężna od 100 do 10 000 zł (art. 29 ust. 3c–3d). Szczegóły i zastrzeżenia: artykuł o karach i sankcjach.
Lista pytań do PPIS
- Czy nasza pływalnia lub obiekt z basenem jest obiektem priorytetowym (art. 4j)?
- Jak łączyć badania Legionelli w prysznicach według załącznika 3 B rozporządzenia 1230 z badaniami według załącznika 5 rozporządzenia 748?
- Czy wartości 55 i 60 °C są dla nas wiążące?
- Co obowiązuje w niecce odkrytej, która nie jest budynkiem?
- Czy pierwszy termin 30 czerwca 2028 r. dotyczy też obiektu uznanego za priorytetowy dopiero później?
Źródła prawne
- Ustawa z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, Dz.U. 2024 poz. 757, zmieniona ustawą z 13 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 605: art. 4i, 4j, 4k, 4l, 4m, 4n, 4o, 29 ust. 3c–3d; art. 8, 9 ustawy zmieniającej.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 748: § 7, § 8, § 10, załącznik 1 część E, załączniki 4 i 5.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 listopada 2015 r., Dz.U. 2022 poz. 1230: załączniki 1 i 3 B (prysznice).
Ten tekst nie jest poradą prawną. Tekst jednolity ustawy po zmianach z 2026 r. nie został jeszcze opublikowany, więc numery artykułów i kwoty należy zweryfikować.